Pieniądzem zastępczym nazywamy różnego rodzaju znaki pieniężne wydawane przez nieuprawnionych do emitowania pieniądza legalnego wydawców i zastępujące w ograniczonym zakresie pieniądz legalny. Z uwagi na swoje przeznaczenie i spełnianą funkcję, pieniądz zastępczy może mieć charakter pieniądza namiastkowego – gdy zastępuje pieniądz legalny z powodu braku tego ostatniego w obiegu, albo pieniądza pomocniczego – gdy ma służyć do zamknięcia obiegu pieniężnego, lub usprawnienia organizacji pracy.

Bezpośrednią przyczyną pojawienia się pieniądza zastępczego było zniknięcie z obiegu monet zdawkowych a później srebrnych i złotych monet. Było to wynikiem wybuchu I wojny światowej i zatrzymywanie monet prze społeczeństwo. Należy jednak zaznaczyć, że część pieniędzy zastępczych nie miała upoważnienia ani też gwarancji państwowych. Gwarantował wydawca przez wykup.

Wśród olbrzymiej ilości tego ciekawego pieniądza rozróżniamy:
- monety zastępcze urzędowe i prywatne,
- papierowe bony zastępcze, wydawane np. przez magistrat, powiat oraz fabryki, kasę oszczędności, spółki akcyjne, itp.

Pieniądz zastępczy bywa mylony z pieniądzem lokalnym. Są to jednakdwa zupełnie różne pieniądze.

Pieniądz lokalny to pieniądz bity przez miasto, z reguły w oparciu o przywilej menniczy ub ograniczoną czasowo koncesję monetarną.
W okresie wojen i wynikających z nich kryzysów finansowych (przełom XIX i XXwieku) wiele miast nie posiadających prawa monetarnego rozpoczęło emisję pieniądza miejskiego. Pieniądz lokalny ma obecnie zupełnie inny charakter. Miasta i gminy emitują przeważnie monety lokalne w celach turystycznych i promocyjnych.

Pierwszą monetę lokalną w powojennej Polsce wyemitowała gmina Jastarni – były to – chyba już wszystkim znane merki. Merki zostały wybite przez Mennicę Polską S.A. (w nakładzie 20 tys. sztuk) z okazji obchodzonej w 2006r 75 rocznicy powstania Juraty. Miały służyć promocji tego kurortu.
Nominał pieniądza to 3 merki (wymienialne na 3 złote). Na awersie monety znajduje się nominał „3 merk” na tle stylizowanego słońca, lecących mew i morskich fal, określenie emitenta: „Gmina Jastarnia” oraz ostatniego dnia obiegu monety: „30.09.2006″, na rewersie kontur wybrzeża Bałtyku z Półwyspem Helskim i napisem „75 lat Juraty”.

Autor: Kardzik. Kopiowanie tylko za zgodą portalu MonetyNews.pl